5 cách làm dầu mè nguyên chất tại nhà an toàn và hiệu quả
Th10
Dầu mè nguyên chất là nguyên liệu thiên nhiên quý giá, được nhiều gia đình tin dùng để chế biến món ăn, dưỡng da và chăm sóc sức khỏe. Thay vì mua sẵn ngoài thị trường, bạn hoàn toàn có thể tự làm dầu mè tại nhà để đảm bảo tinh khiết, an toàn và tiết kiệm chi phí.
Mỗi cách làm dầu mè có ưu điểm riêng, giúp bạn dễ dàng chọn phương pháp phù hợp để thu được lượng dầu thơm ngon, giữ trọn dưỡng chất và tinh khiết nhất.Dưới đây là 5 cách làm dầu mè nguyên chất đơn giản, dễ thực hiện mà vẫn giữ trọn hương vị và dưỡng chất tự nhiên.
1. Cách làm dầu mè ép lạnh bằng máy ép dầu
Mỗi cách làm dầu mè có ưu điểm riêng, giúp bạn dễ dàng chọn phương pháp phù hợp để thu được lượng dầu thơm ngon, giữ trọn dưỡng chất và tinh khiết nhất. Không giống như ép nóng, ép lạnh không sử dụng nhiệt nên hạn chế tối đa quá trình oxy hóa, giúp dầu có chất lượng tinh khiết, màu vàng nhạt trong veo và hương vị thanh nhẹ. Đây là bước khởi đầu quan trọng giúp cách làm dầu mè của bạn cho ra dầu trong và thơm.
1.1. Chuẩn bị mè sạch, phơi khô
Khâu chuẩn bị nguyên liệu quyết định trực tiếp đến chất lượng dầu thu được. Bạn nên chọn loại mè đen hoặc mè trắng hạt đều, chắc, không mốc, không lẫn tạp chất.
Rửa mè thật sạch qua vài lần nước để loại bỏ bụi bẩn, rồi đem phơi dưới nắng nhẹ cho đến khi hạt khô. Mè càng khô, quá trình ép càng hiệu quả và lượng dầu thu được càng nhiều. Nếu mè còn ẩm, cách làm dầu mè này sẽ dễ làm mè bị hỏng hoặc giảm chất lượng.
1.2. Làm sạch, để thật ráo nước
Sau khi rửa và phơi, bạn nên để mè nghỉ thêm khoảng 1–2 giờ trong rổ thoáng để hơi nước còn sót lại bay đi hết. Đây là bước nhỏ nhưng rất quan trọng, giúp hạn chế ẩm mốc và giúp dầu ép ra trong hơn.
Nếu bạn ép dầu khi mè còn hơi ướt, phần nước sẽ dễ gây tách lớp và làm giảm thời gian bảo quản dầu. Đây là cách làm dầu mè tinh khiết và tiết kiệm thời gian nhất.
1.3. Cho mè vào máy ép lạnh
Khi mè đã khô, bạn cho vào máy ép dầu lạnh – loại máy hoạt động ở mức nhiệt thấp dưới 60°C để đảm bảo không phá vỡ cấu trúc dưỡng chất của hạt mè. Chọn tốc độ ép vừa phải, tránh ép quá nhanh vì ma sát có thể sinh nhiệt.
Trong quá trình ép, bạn sẽ thấy dầu chảy ra từ từ, màu vàng nhạt và hương mè thơm nhẹ. Khi làm đúng cách làm dầu mè ép lạnh, bạn có thể dùng lâu mà vẫn giữ được mùi thơm tự nhiên.
1.4. Lọc bỏ cặn, lấy dầu trong
Sau khi ép xong, bạn cần lọc phần dầu qua lớp vải mịn hoặc túi lọc chuyên dụng để loại bỏ bã và cặn li ti còn sót lại. Nên lọc 2–3 lần để dầu trong hoàn toàn, không đục và không còn cặn lắng dưới đáy chai. Dầu mè ép lạnh đạt chuẩn sẽ có màu vàng nhạt, mùi thơm tự nhiên, vị béo nhẹ và không có mùi khét.
1.5. Bảo quản trong chai thủy tinh mát
Cuối cùng, bạn rót dầu vào chai thủy tinh tối màu hoặc chai có nắp kín để hạn chế tiếp xúc với ánh sáng và không khí. Bảo quản ở nơi thoáng mát, tránh nắng trực tiếp và nhiệt độ cao. Với điều kiện bảo quản tốt, dầu mè ép lạnh có thể dùng được từ 3–6 tháng mà không bị đổi màu hay ôi dầu. Nếu muốn kéo dài hạn sử dụng, bạn có thể bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh.
Phương pháp ép lạnh tuy tốn thời gian hơn so với ép nóng, nhưng bù lại cho ra loại dầu mè nguyên chất nhất, giữ được trọn vẹn mùi thơm, màu sắc và giá trị dinh dưỡng. Đây là lựa chọn lý tưởng cho người dùng quan tâm đến sức khỏe, ăn uống lành mạnh và ưa chuộng sản phẩm thiên nhiên.
2. Cách làm dầu mè ép nóng bằng máy ép dầu
Nếu bạn yêu thích hương thơm nồng, đậm vị hơn thì cách làm dầu mè bằng phương pháp ép nóng là lựa chọn tuyệt vời. Tuy nhiên, việc kiểm soát nhiệt độ rất quan trọng để đảm bảo dầu không bị cháy hay mất chất. Nếu được thực hiện đúng kỹ thuật, ép nóng vẫn giữ lại phần lớn dinh dưỡng và mang lại sản phẩm thơm ngon, hấp dẫn.
2.1. Rang mè chín vàng, để nguội nhẹ
Bắt đầu bằng cách rửa sạch mè, để ráo và cho vào chảo rang đều tay. Nên rang ở lửa vừa nhỏ để hạt mè chín từ từ, tỏa mùi thơm đặc trưng mà không bị cháy sém.
Khi mè chuyển sang màu vàng nâu nhạt và tỏa hương béo ngậy, đó là lúc đạt chuẩn. Sau khi rang, đổ mè ra khay và để nguội nhẹ khoảng 5–10 phút. Đây là bước tạo nên hương đặc trưng cho cách làm dầu mè ép nóng.
2.2. Cho mè vào máy ép dầu nóng
Khi mè còn ấm, bạn cho vào máy ép dầu nóng chuyên dụng loại máy có khả năng duy trì nhiệt độ ổn định trong suốt quá trình ép. Điều chỉnh máy ở mức nhiệt vừa phải (khoảng 250°C) để đảm bảo hạt mè tiết ra dầu đều, không khói và không khét.
Trong khi ép, bạn sẽ thấy dầu chảy ra nhanh hơn so với ép lạnh, đồng thời có màu vàng đậm và mùi thơm nồng đặc trưng. Đây chính là điểm khác biệt khiến dầu mè ép nóng được nhiều người yêu thích khi dùng chế biến món ăn.
2.3. Lọc dầu qua vải mịn
Sau khi hoàn tất quá trình ép, bạn cần lọc dầu qua vải sạch hoặc túi lọc chuyên dụng để loại bỏ bã và cặn li ti còn sót lại. Nên lọc 2–3 lần để dầu thật trong và mịn. Bã mè sau khi ép vẫn có thể tận dụng để làm thức ăn chăn nuôi hoặc bón cây vì rất giàu chất béo và đạm. Dầu lọc xong có màu vàng nâu nhẹ, sánh mịn và tỏa hương thơm đậm đà rất thích hợp để chế biến các món chiên, xào hoặc làm nước trộn salad kiểu Á.
2.4. Để nguội, rót vào chai sạch
Khi dầu vừa ép xong vẫn còn nóng, bạn nên để nguội tự nhiên hoàn toàn trong vài giờ trước khi cho vào chai. Nên chọn chai thủy tinh tối màu hoặc lọ có nắp kín, giúp hạn chế ánh sáng và oxy xâm nhập làm giảm chất lượng dầu.
Bảo quản dầu mè ép nóng ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng, có thể dùng trong 3–6 tháng. Nếu bảo quản đúng cách, dầu vẫn giữ được mùi thơm nồng tự nhiên, không hôi dầu và không bị lắng cặn.
3. Giã tay, lọc thủ công
Phương pháp giã tay là cách làm dầu mè truyền thống lâu đời, gắn liền với hình ảnh của những ngôi bếp quê xưa. Dù không cần máy móc hiện đại, cách làm dầu mè này vẫn cho ra loại dầu mè thơm, béo và thuần khiết, phù hợp cho những ai muốn trải nghiệm cảm giác tự tay chế biến từ nguyên liệu tự nhiên
3.1. Rang mè vàng, giã nhuyễn
Đầu tiên, bạn cần chọn loại mè ngon, hạt đều và khô. Cho mè vào chảo và rang ở lửa nhỏ cho đến khi hạt mè chuyển sang màu vàng đều, tỏa mùi thơm nồng đặc trưng. Khi mè vừa chín tới, đổ ra khay để nguội bớt rồi cho vào cối đá hoặc cối gỗ.
Dùng chày giã đều tay cho đến khi hạt mè vỡ mịn, dẻo và bắt đầu tiết dầu. Công đoạn này tuy mất thời gian nhưng lại giúp hạt mè giải phóng dầu tự nhiên, tạo mùi thơm dễ chịu và giúp tách dầu tốt hơn.
3.2. Trộn với ít nước ấm
Sau khi giã nhuyễn, cho mè đã giã vào tô hoặc thau lớn, thêm một lượng nước ấm (khoảng 40–50°C) vừa phải để hỗn hợp không bị khô. Dùng tay hoặc muỗng khuấy đều cho đến khi thấy lớp dầu bắt đầu nổi lên trên mặt nước.
Nhiệt độ ấm vừa giúp dầu dễ tách ra, vừa tránh làm biến chất dưỡng chất tự nhiên có trong mè. Không nên dùng nước quá nóng, vì có thể khiến dầu bị đục và mất mùi thơm.
3.3. Vắt lấy phần dầu nổi lên
Khi lớp dầu bắt đầu nổi lên mặt, bạn dùng khăn vải mỏng, sạch để vắt kỹ phần dầu. Nên vắt nhiều lần để thu được tối đa lượng dầu có trong hỗn hợp. Ở bước này, điều quan trọng là vắt nhẹ tay, đều lực để tránh làm lẫn bã hoặc nước vào dầu. Dầu mè thu được ban đầu có thể hơi sánh và đục nhẹ, nhưng khi lọc kỹ sẽ trở nên trong và vàng óng.
4. Cách làm dầu mè bằng đun tách dầu truyền thống
Nếu bạn muốn thử cách làm dầu mè cổ truyền, phương pháp đun tách dầu là lựa chọn phổ biến ở các làng nghề xưa. Dù tốn công và mất thời gian hơn, nhưng bù lại, cách này cho ra dầu mè đậm đà, dậy hương thơm đặc trưng của mè rang, rất được ưa chuộng trong các món ăn dân dã hay dùng để chăm sóc tóc, dưỡng da.
4.1. Rang và giã mè nhỏ
Trước tiên, chọn loại mè sạch, hạt đều, không bị ẩm mốc. Cho mè vào chảo rang trên lửa nhỏ, đảo đều tay liên tục để hạt mè chín đều, không bị cháy khét. Khi nghe tiếng nổ lách tách và mùi thơm đặc trưng lan tỏa, tức là mè đã đạt. Sau đó, để mè nguội bớt rồi cho vào cối đá hoặc cối gỗ giã nhuyễn. Việc giã giúp phá vỡ cấu trúc hạt mè, hỗ trợ quá trình tách dầu sau này diễn ra nhanh và hiệu quả hơn.
4.2. Đun với nước, khuấy đều
Chuẩn bị một nồi sạch, cho phần mè đã giã vào cùng lượng nước ấm vừa đủ (thường tỷ lệ 1 phần mè : 2 phần nước). Đặt nồi lên bếp, đun với lửa nhỏ và khuấy đều liên tục để tránh mè bị lắng hoặc cháy dính đáy nồi. Khi nhiệt độ tăng, dầu bắt đầu tách dần khỏi phần bã và nổi lên trên mặt nước.
Quá trình này có thể mất từ 30 đến 45 phút tùy lượng mè. Mùi thơm ngậy của mè rang sẽ lan tỏa khắp gian bếp đó là dấu hiệu tuyệt vời cho thấy bạn đang đi đúng hướng.
4.3. Khi dầu nổi lên, vớt lấy
Khi thấy lớp dầu vàng nâu nổi rõ trên mặt, hãy dùng muôi nhỏ hoặc vá inox nhẹ nhàng vớt phần dầu nổi ra từng chút một. Cần thao tác chậm và tỉ mỉ để tránh khuấy đảo làm lẫn nước hoặc bã mè vào phần dầu. Đây là công đoạn đòi hỏi sự kiên nhẫn, bởi càng vớt kỹ, dầu thu được càng tinh khiết, ít tạp chất và có thể bảo quản được lâu hơn.
4.4. Lọc qua vải và để nguội
Sau khi đã vớt hết phần dầu, bạn tiếp tục lọc dầu qua lớp vải mịn hoặc rây lọc chuyên dụng để loại bỏ cặn nhỏ còn sót lại. Đặt phần dầu thu được trong tô hoặc chai thủy tinh sạch, để nguội tự nhiên ở nhiệt độ phòng. Khi dầu nguội hẳn, đậy kín nắp và bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp.
5. Cách làm dầu mè ngâm chiết bằng dầu nền khác
Phương pháp ngâm chiết là cách làm dầu mè nhẹ nhàng và tiết kiệm, không cần máy ép hay đun nấu phức tạp. Khi ngâm mè trong các loại dầu nền như dầu dừa, dầu ô liu hoặc dầu hạnh nhân, các tinh chất và dưỡng chất từ mè sẽ thấm dần vào dầu nền, tạo nên hỗn hợp giàu vitamin và axit béo tốt cho cơ thể.
5.1. Nghiền mè rang thơm
Trước hết, chọn mè đen hoặc mè trắng loại tốt, hạt mẩy, không ẩm mốc. Rang mè trên chảo với lửa nhỏ cho đến khi có mùi thơm nhẹ, không để cháy khét.
Sau đó, để nguội bớt rồi nghiền hoặc giã mè cho hơi dập, giúp quá trình ngâm chiết dễ dàng hơn. Việc rang mè không chỉ giúp dậy hương mà còn giúp kích hoạt lượng dầu tự nhiên trong hạt.
5.2. Ngâm trong dầu dừa hoặc ô liu
Cho phần mè đã nghiền vào hũ thủy tinh sạch, sau đó đổ dầu nền (như dầu dừa tinh khiết hoặc dầu ô liu nguyên chất) vào ngập mặt mè. Tỷ lệ lý tưởng là 1 phần mè : 3 phần dầu nền.
Dầu dừa giúp tạo mùi thơm ngọt và tăng khả năng dưỡng ẩm, còn dầu ô liu lại giàu chất chống oxy hóa, phù hợp để dưỡng da và tóc. Dùng muỗng sạch khuấy nhẹ để mè ngấm đều dầu, tránh để bọt khí bên trong.
5.3. Đậy kín, để nơi mát 1–2 tuần
Sau khi trộn đều, đậy kín nắp hũ và đặt ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp. Trong khoảng 1–2 tuần, các dưỡng chất trong mè sẽ thấm dần vào dầu nền. Mỗi 2–3 ngày, bạn nên lắc nhẹ hũ để dầu và mè hòa quyện đều, giúp quá trình chiết xuất diễn ra hiệu quả hơn. Càng để lâu, hỗn hợp càng đậm màu, hương mè càng rõ và tinh dầu thu được càng giàu dưỡng chất.
5.4. Lọc lấy dầu, cho vào chai dùng dần
Sau khi ngâm đủ thời gian, dùng vải mịn hoặc rây lọc sạch để tách phần dầu ra khỏi bã mè. Phần dầu thu được nên đựng trong chai thủy tinh sẫm màu để bảo vệ khỏi ánh sáng, đậy kín nắp và bảo quản ở nơi khô mát. Đây là cách làm dầu mè đơn giản nhưng vẫn đảm bảo hương vị tự nhiên.
Xem thêm: 14 công dụng của dầu mè đen trong làm đẹp
Nếu bạn yêu thích ách làm dầu mè thủ công, ngâm chiết là lựa chọn nhẹ nhàng, tiết kiệm và an toàn. Tuy nhiên, nếu bạn muốn làm dầu mè nhanh hơn, năng suất cao và tinh khiết hơn, hãy đầu tư ngay máy ép dầu tại cửa hàng Võ Công Cao nơi cung cấp máy ép dầu chất lượng cao, ép giữ nguyên dưỡng chất, dễ sử dụng và bền bỉ.
